FATHER MOTHER SISTER BROTHER

 Het is deze keer een drieluik geworden, de nieuwste film van Jim Jarmusch. Het hoofdthema luidt: terug naar het ouderlijk huis. In deel I ontmoeten we een wat verward lijkende vader (Tom Waits), die wel wist dat zoon en dochter op bezoek zouden komen, maar toch niets had voorbereid. Een glaasje helder water kunnen ze krijgen, uit zijn eigen bron. Hij toont zich overigens wel erg dankbaar dat ze weer eens langskomen, want dat gebeurt zo zelden. Dat neemt niet weg dat ze slechts oppervlakkige informatie uitwisselen, en er veel stiltes vallen. Moeder komt ter sprake, die een aantal jaren geleden overleden is. Eigenlijk kan pa daar, in dat afgelegen oord ergens in de V.S. niet blijven leven met die kapotte auto van hem, maar elke hulp wijst hij  af. Als zoonlief geregeld op zijn horloge gaat zitten kijken, nemen ze afscheid. Vreemdelingen zijn ze voor elkaar.

Dat geldt ook voor die keurige oude dame (Charlotte Rampling) en haar volwassen dochters in deel II. Ze waren speciaal naar Dublin verhuisd om dicht bij moeder te zijn, maar wat blijkt? Eén keer per jaar komen ze, en dat is nu. Zwijgend zitten ze gedrieën om de fraai gedekte tafel. Nu en dan hoor je: hoe gaat het? Hoe is het met je werk? Wat ziet de tuin er toch prachtig uit! De toeschouwer weet dat de ene dochter in een oude, kwetsbare auto rijdt, terwijl de andere van plan is haar moeder de taxi terug te laten betalen. Geen woord over een vader, laat staan een portret van hem. Minutenlange stilte als ze in de hal op de taxi staan te wachten.

Gelukkig eindigt Jarmusch, die tenslotte ook het scenario geschreven heeft, opgewekt. In deel III worden we aan een gezellig duo voorgesteld: broer en zus, een tweeling. Ze kletsen onophoudelijk, wisselen onbekommerd ervaringen met wiet en paddo's uit, en zijn zichtbaar erg dol op elkaar. Er wordt veel gelachen, maar ook gehuild, want ze bevinden zich nu in Parijs om het ouderlijk huis te ontruimen. Prettige ouders, gelukkige jeugd, aangename herinneringen.

Jim Jarmusch ( Ohio, V.S., 1953) staat bekend als een eigenzinnig filmmaker, die los van Hollywood zijn eigen weg gaat. Eenlingen, tegendraadse types, of gewoon alledaagse mensen in een brave provinciestad: hij komt met materiaal waar Hollywood niets mee kan. Toch is hij al sinds 1979 bezig, en met het nodige succes. Voor deze film kreeg hij in Venetië de Gouden Leeuw, oftewel de prijs voor de beste film. Ik begrijp waarom. 

Father Mother Sister Brother. Regisseur: Jim Jarmusch. Acteurs: Tom Waits, Charlotte Rampling, Cate Blanchett. Land: Verenigde Staten. Jaar: 2025.

VAN WIE ZIJN ONZE DAGEN?

 U ziet een eenzaam man daar in het presidentiële paleis. Lange brede gangen; grote vergaderzalen met heel veel lege stoelen; een fraai park waar niemand loopt; een breed balcon waar Mariano De Santis, de president, in zijn eentje staat te roken. Acht jaar geleden heeft hij zijn vrouw verloren en het verdriet blijft onverminderd voortduren. Tot zijn lichte ontsteltenis blijkt zijn bijnaam Gewapend Beton te zijn, iets wat zijn dochter, al jaren zijn belangrijkste assistent, allang weet. Intimi noemen hem zo vanwege zijn juridische achtergrond: handboeken die voor studenten verplichte kost zijn, onkreukbaar als rechter; in zijn politieke opvattingen uiterst zorgvuldig en onverbiddelijk voorzichtig. Een saaie man zoals hij, vindt hijzelf, was juist gebaat bij een extraverte vrouw zoals de zijne.

Toch achtervolgt hem al veertig jaar een raadsel, dat inmiddels een obsessie geworden is. Toen namelijk heeft ze hem bedrogen. Maar met wie? Was haar minnaar op de begrafenis? Leeft hij nog? Er is één hele goede vriendin, die alles weet, maar beloofd heeft te zwijgen. Maak u geen zorgen lezer, Paolo Sorrentino, regisseur en scenarioschrijver, vertelt het ons.

De president moet nog zes maanden, en er liggen drie grote kwesties op hem te wachten. Er wordt van hem verwacht dat hij, als katholiek, de euthanasiewet tekent. Ook moet hij nog twee gratieverzoeken behandelen. Beide gaan over een echtgenoot die zijn/haar partner, vermoord heeft. Daar liggen ze, de aktes. Of de president maar even een handtekening wil zetten. Hij vraagt telkens weer bedenktijd als zijn dochter, namens de hele regering, aandringt op ondertekening van de wet. Hij bezoekt een moordenaar in de gevangenis, en wikt en weegt. 

Eenzaam, weet u wel? De wet is o zo duidelijk: moord is moord is min of meer levenslang, of dat nu gebeurd is met een injectie of een hamer. Maar om recht te kunnen spreken moet je de waarheid kennen, en hoe onduidelijk kan die wel niet zijn? En bestaat er behalve glasheldere zakelijke wetten ook niet zoiets als menselijkheid, je verplaatsen in de situatie van een ander? Gevoel of verstand, waar kiezen we voor? Ja, van wie zijn eigenlijk onze dagen?

Vrees niet voor een open einde, beste lezer: Sorrentino vertelt ons alles, en hij doet dat met behulp van geweldige acteurs (Toni Servillo!) en in prachtige weidse beelden van parken, paleizen en de Scala van Milaan. Als er ooit een film is gemaakt voor een groot bioscoopdoek, dan is het deze wel.

La Grazia. Regisseur: Paolo Sorrentino. Acteurs: Toni Servillo, Anna Ferzetti, Massimo Venturiello. Land: Italië. Jaar: 2025.

EEN WEDUWNAAR

Meneer Arthur leefde al geruime tijd van een uitstekend pensioen, maar was helaas sinds enkele jaren weduwnaar. De stiltes in huis begonnen hem te benauwen, en omdat hij vermoedde dat een leuke vrouw zijn levensavond zou opvrolijken, ging hij eens oplettend om zich heen kijken. Aangezien hij ook uiterlijk voor vrouwen een aantrekkelijke man bleef, slaagde hij erin drie dames, zo'n tien jaar jonger dan hijzelf, voor zich te winnen. Geregeld ging hij met ze uit; ze wisten van elkaars bestaan niet af, totdat het onvermijdelijke toch plaatsvond.

Tijdens een gezellig etentje met Rita (lang, kort haar, bruine ogen) in een tamelijk prestigieus restaurant zag hij ergens in een deuropening iemand naar hem staren. Inderdaad, dat was Chantal (lang, rank, blauwe ogen). Hij liet de hand van Rita los en draaide zijn rug min of meer van Chantal af, maar vreesde toch gezien te zijn. Iets soortgelijks overkwam hem enkele weken later, maar toen met Truusje (lang, roodharig, brildragend). Op de dansavond van senioren dansten ze intiem, wang aan wang; net toen hij haar voorzichtig wilde kussen, nam hij in een spiegel opnieuw Chantal waar, die met opgetrokken wenkbrauwen stond toe te kijken. Wat had ze nog meer gezien?

Toch wat onzeker staat meneer Arthur voor de deur van Chantals huisje. Zij is van de drie degene die het maatschappelijk het zwaarst heeft gehad. Een man met een eenvoudige baan; geregeld werkloos; twee kinderen met wie altijd wel wat was; wonen in huizen die nogal onderkomen zijn.

Als ze open doet, kijkt ze hem peinzend aan. Dan breekt een ironisch glimlachje door. "Je komt vast iets uitleggen."

" Inderdaad. Mag ik binnenkomen?" Ik had bloemen mee kunnen nemen, bedenkt hij. Maar zijn zuinige aard had die hoffelijke geste geblokkeerd. Als ze gaan zitten, merkt Chantal op vlakke toon op: "Je hebt ze wel uitgezocht." 

"Hoe bedoel je? Ik kan je niet helemaal volgen."

"Rita Smeets is de dochter van een notaris. Daar zat geld. Ze had altijd de mooiste jurkjes aan, mocht op balletles en in de zomer trokken ze naar de kust. Hartstikke bruin kwam ze eind augustus terug."

"Hoe weet jij dat allemaal?"

"Kom op, Arthur. We wonen in een kleine stad. Ze zat op mijn lagere school. Zo weet ik ook het een en ander over die andere vriendin van jou. Truus de Jong was op hetzelfde zangkoor als ik. Als we ergens moesten zingen, bracht haar vader, van die grote slijterij, haar vaak met de auto. Altijd een nieuwe, pas gewassen, waar we achterin met zijn vieren konden zitten. Ik heb ook weleens meegereden."

Deze mededelingen verrassen meneer Arthur. Hij woont al wat jaartjes in het stadje, maar is er niet opgegroeid. Klein van stuk als hij is, heeft hij zichzelf allerlei trucs aangeleerd om bij vrouwen charmant over te komen, wat ook vaak lukt, maar nu zit hij zwijgend voor zich uit te kijken. Maar goed dat ik geen bloemen heb gekocht.

Chantal ziet dat ze hem in de hoek heeft gedreven, en gaat dus nog even door. "Ikzelf kon best wel goed leren op de lagere school, maar meer zat er niet in. Geen geld. Ik heb de huishoudschool gedaan. Toen moest ik gaan werken. Het geld dat ik verdiende, moest ik thuis afdragen. Jouw vriendinnetjes gingen wel naar de middelbare school. Kregen daar vriendjes, deden eindexamen, hadden leuke fuifjes bij rijke mensen."

Er valt een pauze. "Met mij ga je naar James Bondfilms en als we theater doen, wordt het Huub Stapel over mannen en vrouwen. Waarom niet een opera of een bijzondere film in het Filmhuis? Ik heb heus wel smaak."

Peinzend neemt meneer Arthur haar op. "Geloof me nu echt, Chantal. Jij bent voor mij verreweg de knapste van de drie en vooral ook de gezelligste." Hij staat op, buigt zich voorover en kust haar kuis op beide wangen.

Ze laat het glimlachend toe. Morgen laat ik een prachtig boeket bezorgen, besluit hij.

HET GOEDE KWAAD

 Zin in een wijze les? Hoe je bijvoorbeeld zelfmoord kunt voorkomen? Zorg voor verdriet bij iemand van wie je echt houdt. Je roept daardoor een schuldgevoel bij jezelf op, zodat je wil blijven leven. Ervaringsdeskundigen onder elkaar in het verhaal Welkom bij de club.

Kunt u zich inleven in Leila, een jonge vrouw die getuige en misschien wel medeplichtige is aan de dood van het veelbelovende, maar ook rare zoontje van haar beste vriendin? De jongen wil namelijk paard worden, en dat doe je door zo hoog mogelijk te trainen. Als hij vervolgens, tijdens een bezoekje van Leila, thuis van de dakrand valt, maakt Leila dat ze wegkomt. Alleen bij de begrafenis is ze nog aanwezig. Schuld? Schaamte? Lafheid? Ter compensatie komt er in Een fabelachtig dier nog een gezond paard voor. 

Wat vindt u van een vrouw die absoluut niet zonder haar poes kan? Of van een schrijfster die niet wil dat haar ongeneeslijk zieke man sterft, omdat ze gelooft dan ook te overlijden? Ze is overigens wel ingegaan op een uitnodiging om 19.000 km verder, in Shanghai, in alle rust haar werkzaamheden voort te zetten. Ze belt wel met hem, en één keer ziet ze haar geliefde kat echt in het raam zitten. Schuld? Schrijversfantasie? En vooral ook Kafka en Borges, de sterren van het magisch - realisme.

Natuurlijk komen er ook mannen voor in deze ijzersterke, verontrustende verhalenbundel (6 stuks) met absurdistische trekken. In Het oog in de keel slikt het zoontje van twee een batterijtje in, dat de tijd krijgt om gevoed te worden door lichaamsvocht, waardoor er een diep gat in de slokdarm brandt. Het lithium is vrijgekomen, zijn stembanden zijn beschadigd, het strottenhoofd is aangetast. De jongen zal nooit meer kunnen praten. Eindeloos is de vader met zijn kind bezig: jaren van hospitaal naar chirurg. Pa is zo'n man die zijn liefde niet echt kan uiten, zijn zoon kan dat wel. Hoe woedend, radeloos en opstandig kan een vader zijn? En dan komen er nog jarenlang van die geheimzinnige telefoontjes, maar daar hebben we het een andere keer wel over. Het wordt tijd voor wat conclusies.

Auteur Samanta Schweblin ( 1978, Buenos Aires, Argentinië) is een rijzende ster in de internationale literaire wereld. Ze won diverse prijzen en haar boeken zijn vertaald in meer dan veertig talen. Ze schrijft in een heldere, eenvoudige taal, weet nieuwsgierigheid bij de lezer op te roepen door schijnbaar terloopse opmerkingen te plaatsen, en geeft de alledaagse werkelijkheid plotseling een totaal andere wending. Zo kan er iets gebeuren wat eigenlijk onmogelijk is. 

Telkens weer toont ze aan dat de grens tussen goed en kwaad lang niet altijd duidelijk is. Het kwaad schuilt namelijk niet steeds in de ander, maar kan net zo goed in onszelf (lees: de hoofdpersoon) zitten. Goede bedoelingen, zoals zorgen voor een ander (De Baas op bezoek) kunnen extreme gevolgen hebben. Schweblin mag dan ook graag verwijzen naar de rol van vrouwen: zo vaak vastgeroest in het leven waaruit ze weg willen vluchten: zie Welkom bij de club en De vrouw in Atlantida. Maar voor iedereen geldt: veiligheid is een illusie, want veilig ben je nergens.

Of ik Samanta Schweblin blijf volgen, vraagt u? Nou en of.

Samanta Schweblin, Het goede kwaad. Vertaald uit het Spaans door Eugenie Schoolderman. Meridiaan Uitgevers, 2025. 219 blz. 

GOD, GEZIN EN VADERLAND

Ongetwijfeld een beminnelijk man, deze Nicolaas Beets (Haarlem, 1814 - 1903). Nu kennen we hem uitsluitend van zijn Camera Obscura, waarover later, maar zelf zag hij zich vooral als een dichter. Gezellig, opgewekt, vol spot en humor, wist hij overal waar hij was vrienden te maken. 

Dankzij zijn liefdevolle ouders groeide hij op in een aangenaam gezin, zodat hij later kon terugkijken op een gelukkige Haarlemse jeugd. Zijn vader had als apotheker een eigen zaak. Natuurlijk zou zijn oudste zoon die eens overnemen, maar die gruwde van al die potjes en flesjes. We zijn in de negentiende eeuw, beste lezer, waar vaders wil wet is. Maar pa Beets liet zich overtuigen, en Nicolaas trok naar Leiden om theologie te studeren. 

Nicolaas' literaire talent werd al gauw zichtbaar; als zestienjarige verscheen al een vers van hem in druk. En met gedichten zal hij zijn hele lange leven bezig blijven. Talloze dichtbundels publiceerde hij en daarnaast ook verhalende poëzie. Jarenlang was de excentrieke, nogal zwaarmoedige Engelse poëet Byron zijn supergrote voorbeeld. 

Tijdens zijn studie stelt professor Van der Palm hem zijn kleindochter voor. Ze heet Aleide van Foreest, en, erg belangrijk, ze is een jonkvrouw, dus van adel! Hiervan had Nicolaas, eerzuchtig als hij was, altijd gedroomd. Een vrouw van adel geeft je toegang tot de hogere kringen! Eind 1836 de verloving, in 1840 het huwelijk. Ook in de verlovingstijd mochten ze nooit samen zijn; iemand moest hen altijd vergezellen. 

Om maatschappelijk te slagen had hij nog een tweede doel: predikant worden, en het liefst in een gemeente die aanzien heeft. Het wordt Heemstede, en wel van 1840 tot 1854. Het grootste gedeelte van Nederland was protestant, de rest katholiek. Het geloof was een grote steun: God is Liefde. En zo dacht eigenlijk iedereen. Aanvankelijk was hij streng, maar later nam hij afstand van het orthodox - christelijke. Hij werd gematigder,  en dus optimistischer: wie oprecht in Christus gelooft, maakt alle kans de hemel te bereiken. Heemstede zal hem de gelukkigste jaren van zijn leven schenken.

Kort voordat hij aan het serieuze leven aldaar begint, verschijnt in 1839 het prozawerk dat hem zijn hele leven zal blijven achtervolgen: de Camera Obscura. Vooral in de jaren vijftig en daarna zal het telkens weer herdrukt worden. Beets gebruikte de schuilnaam Hildebrand  en liet een student die zo heet een rol spelen in diverse verhalen. Dat geeft hem de gelegenheid om zich mild spottend uit te laten over de vaste gewoontes, de sociale controle, de kortzichtigheid van zijn tijd, die wel de Biedermeierwereld genoemd wordt. Biedermeier? Huiselijk geluk, liefde voor vrouw en kinderen, vaderlandsliefde, koningshuis en de christelijke godsdienst: dit gedachtegoed héérst in het Nederland van de negentiende eeuw. Beets is in de Camera overigens duidelijk schatplichtig aan Dickens met zijn Pickwick Papers.

Naarmate de jaren verstreken werd het boek steeds populairder. Men kreeg heimwee naar die romantische tijd die Beets zo fraai had opgeroepen: trekschuit, diligence, stadspoorten, pruiken, neepjesmutsen...wat heerlijk! Bovendien: was het allemaal ook niet echt Nederlands zoals hij het beschreef? De mensen, de gebruiken, de stadjes? Nou, dan! Even een tip van mij: de verhalen die u echt gelezen moet hebben, zijn: De familie Stastok, Een onaangenaam mens in de Haarlemmerhout, Een oude kennis (!), De familie Kegge, Gerrit Witse.

Vanaf zijn benoeming als predikant in Heemstede in 1840 stijgt zijn aanzien, later zijn roem, gestaag. Voor zijn preken stroomde men van heinde en verre toe; ze werden gebundeld en altijd uitstekend verkocht. Hij preekte eenvoudig, gebruikte veel herhalingen, zorgde  voor een optimistisch slot. Eigenlijk gold dat ook voor zijn gedichten, waarvoor hij vooral de Biedermeier - onderwerpen koos. Hij publiceerde tietallen bundels, die ook gretig gelezen werden. Beets raakte zo nationaal bekend, overal vroeg men hem om lezingen te verzorgen. Toen hem werd aangeboden om in Utrecht professor in de kerkgeschiedenis te worden, in 1875, aarzelde hij, nog steeds eerzuchtig, natuurlijk niet. De grootse viering van zijn zeventigste verjaardag was haast een nationale feestdag.

Altijd een zondagskind? Zeker niet. In de negentiende eeuw heersten ook voor welgestelden zoals hij tyfus, kroep, cholera, tbc, kraamvrouwenkoorts. De medische wetenschap stelde weinig voor. Zijn eerste vrouw Aleide liet hem negen kinderen na toen ze op haar 37ste stierf. Een jaar later volgden de tweejarige Theodorus en de zestienjarige Marten. Alle verdriet wist hij te overwinnen dankzij zijn onwankelbare geloof in de goedheid van God en de overtuiging dat zij allen eens weer bij elkaar zouden komen. Beets zou later hertrouwen; in totaal werd hij vader van vijftien kinderen.

Op 13 maart 1903 stierf hij. De volgende dag stond in diverse kranten een rouwadvertentie met als slotregel: "Hij was één met Nederland en Nederland was één met hem." Hoewel hij massale belangstelling eigenlijk vanzelfsprekend vond, wenste hij toch een sobere begrafenis.

Rick Honings, God, gezin en vaderland. De eeuw van Nicolaas Beets 1814 - 1903. Prometheus, Amsterdam, 2026. 727 blz.

UNFORGIVEN

 Wyoming, 1880. In een bordeel in het stadje Big Whiskey wordt één van de prostituees door twee cowboys dusdanig beschadigd, dat ze er littekens in haar gezicht aan overhoudt. Omdat haar collega's weten dat de sheriff (Gene Hackman) de mannen met rust zal laten, loven ze 1000 dollar uit voor wie ze dood willen schieten. Dat komt William Munny (Clint Eastwood) ter ore: eens was hij een berucht rover en moordenaar, nu oogt hij oud, versleten en wordt ongaarne aan vroeger herinnerd. Maar hij moet leven van een onbeduidende varkensfokkerij, terwijl hij twee kinderen te verzorgen heeft. De vrouw die hem op het rechte pad heeft weten te brengen, is gestorven. Die duizend dollar kan hij goed gebruiken. Paardrijden gaat moeizaam, schieten lukt ook niet zo best, dus zoekt hij een oude kameraad op, Ned Logan (Morgan Freeman), en die wil wel mee.

Onderweg komen ze de jonge knul tegen die Munny had verteld over dat geld. Hij noemt zich de Schofield Kid, is idolaat van het Wilde Westen van vroeger. Gedrieën rijden ze naar Big Whiskey, waar de sheriff met harde hand regeert. Ook hij is een gelouterd man van de prairie, die ten koste van alles rust wil in zijn stadje. Meedogenloos kan hij optreden en dat geldt voor allen. Je ruimt iemand op als hij je in de weg zit. Munny en Logan waren eens ook zo, maar spijt en schuldbesef zorgen ervoor dat ze er nauwelijks over praten en zich terughoudend opstellen. Als hij echter hoort dat de sheriff zijn makker Ned half dood heeft geslagen, is hij uit op wraak.

Het regent vaak in deze film, het stormt en het onweert, en veel gebeurt er 's avonds en 's nachts. Af en toe zie je die oneindig uitgestrekte vlaktes in het zonlicht, een enkele keer ligt er sneeuw. Dit alles past bij de sfeer die de regisseur, Clint Eastwood, wil oproepen: somber, naargeestig, gewelddadig, vol onrecht en daarmee samenhangend wraak, wrok, genadeloosheid. Dit is een film over de nadagen van het Wilde Westen. De revolverhelden van eens zijn nadenkende grijsaards geworden, met littekens op hun lichaam en in hun ziel, die beseffen hoeveel onheil ze hebben aangericht. 

Fraai in beeld gebracht, geweldig geacteerd, somber van sfeer, met anti - helden als hoofdpersonen: dit is een bijzondere film. Maar al dat expliciete geweld stoorde me toch wel.

Forgiven. Regisseur: Clint Eastwood. Acteurs: Gene Hackman, Morgan Freeman, Jaimz Woolvett, Anna Thomson. Land: Verenigde Staten. Jaar: 1992.

EEN PSYCHIATER IN NEURENBERG

 Van 20 november 1945 tot 1 oktober 1946 werd in Neurenberg het roemruchte proces tegen 24 nazikopstukken gehouden. Onder hen bevond zich de man die tijdens de Tweede Wereldoorlog na Adolf Hitler de machtigste Duitser was: Hermann Göring, 53 jaar, uiterst intelligent, charismatisch, groot liefhebber van kunst, getrouwd, één dochter. De geallieerden beschuldigden hen van misdrijven tegen de vrede, misdrijven tegen de menselijkheid, oorlogsmisdrijven. Het hoofd van de aanklagers was de Amerikaan Robert H. Jackson.

Om na te gaan hoe die nazi's nu eigenlijk in elkaar zitten, en om ervoor te zorgen dat ze een langdurig proces vooral ook geestelijk aankunnen, worden er enkele psychiaters aangetrokken. Eén van hen is Douglas Kelley, die zich vooral bezig moet houden met Göring. En dan beginnen de psychologische spelletjes.

Kelley (gespeeld door Rami Malek) laat Göring (Russell Crowe) allerlei testen doen, praat met hem over koetjes en kalfjes, maar tussendoor ook over wezenlijke zaken, en tracht tot een vorm van vriendschap te komen. Al gauw breekt bij hem het besef door dat hij met al die gegevens, als alles voorbij is, een opmerkelijk boek zou kunnen schrijven. Göring doorgrondt zijn bedoelingen, streeft ook naar vriendschap, en weet Kelley zover te krijgen dat hij persoonlijk zijn vrouw (Lotte Verbeek) en dochtertje bezoekt. Een psychiater die eventueel een goed woordje voor je kan doen, dat wil elke verdachte wel. Tijdens één van hun gesprekken geeft Göring hem een les voor het leven: "Je kunt bondgenoten hebben, maar onthoud dat ze dat nooit altijd zijn." Die keer dat hij daar niet aan denkt, wordt Kelley noodlottig. Ze lijken wat op elkaar, deze twee.

Nog meer spelletjes? Hoofdaanklager Jackson realiseert zich dat de hele wereld naar hem zal kijken als hij die slimme Göring wil laten bekennen. Ook hij wil carrière maken. Hij verzoekt daarom Kelley zijn beroepseed te vergeten en hem belangrijk materiaal toe te spelen. Deze weigert, twijfelt, geeft toch toe. Maar op zijn beurt slaat hij toe als er nog een andere psychater op Göring losgelaten wordt. Wegwezen! Mannen, macht en eerzucht: de film zit er vol mee.

Nuremberg berust op historische gebeurtenissen en personen, gefilmd in een realistisch aandoende gevangenis en een sfeervolle rechtszaal, met uitstekende acteurs. Hollywoodachtig is de poging om er nog iets van een happy - end uit te slepen, maar daar staat tegenover dat de regisseur het aandurfde om huiveringwekkende, originele beelden van concentratiekampen te laten zien.

Meeslepend, deze film , met stof tot nadenken.

Nuremberg. Regisseur: James Vanderbilt. Acteurs: Russell Crowe, Rami Malek, Michael Shannon, Lotte Verbeek. Land: Verenigde Staten. Jaar: 2025.